Zorgbelang Zuid-Holland - Patiënten en consumenten platform

Nieuwe kennis halen bij ervaringsdeskundigen

Formele en informele cliëntenparticipatie in Leiden

De gemeente Leiden liep voorop  in het betrekken van burgers bij het nieuwe gemeentelijk Wmo-beleid (2015). De gemeente was ervan overtuigd dat nieuwe taken op dit gebied ook kennis van nieuwe doelgroepen vereist. In Leiden bestaat er al langer een goed functionerende Wmo-adviesraad die de gemeenten adviseert over beleid. Toch vroeg men zich af of dit voldoende zou zijn. De gemeente wilde in gesprek met mensen uit de nieuwe doelgroepen en zo meer leren over wat er leeft en wat er nodig is. Hiervoor werd een plan van aanpak gemaakt met de Wmo-adviesraad, de geestelijke gezondheidszorg (GGz), MEE en cliëntenorganisaties, waaronder Zorgbelang Zuid-Holland.

Er zijn interviews gehouden met mensen met een hulpvraag, gericht op begeleiding of dagbesteding. Voor verdieping hiervan zijn focusgroepen georganiseerd over onderwerpen die bij alle doelgroepen spelen, zoals het vragen van hulp en het stellen van grenzen, de rol van het sociale netwerk en het belang van goed contact met de hulpverlener. Het resultaat was een beter beeld van de doelgroepen, verwoord in twee publicaties van de gemeente Leiden: ‘Cliënt in beeld’ en ‘Cliënt in beeld: dilemma’s van burgers met een hulpvraag’.

De samenwerking tussen de betrokken partijen is aanleiding geweest om op diverse manieren met elkaar (gemeente en cliënten) in gesprek te blijven. De Wmo-adviesraad organiseert naast het advieswerk wijkbijeenkomsten om wijkbewoners te informeren over de ontwikkelingen en na te denken over hoe hier als wijk mee om te gaan (met ondersteuning van het programma ‘Aandacht voor iedereen’). Uit de bijeenkomsten komt veel informatie over de wijk en er ontstaan ideeën over nieuwe manieren van zorg en ondersteuning in de buurt. Het gemeentebestuur ziet de wijkbijeenkomsten als een waardevol onderdeel van de gehele transitie van het sociale domein en van de participatie van wijkbewoners. Het acht die participatie noodzakelijk voor het slagen van de transities. De wijkbijeenkomsten worden daarom uitgebreid over heel Leiden. Er komt een forum voor vragen en het uitwisselen van ideeën tussen gemeente en cliënten. En er wordt een cliëntenpanel in het leven geroepen voor de evaluatie van de Wmo: wat gaat goed, wat kan beter?

Kenniscentrum Movisie deed onderzoek naar de effectiviteit van deze vorm van cliëntenparticipatie. Uit dat onderzoek blijkt dat de Wmo-adviesraad een constante factor is als het gaat om beïnvloeding van beleid en dat de focusgroepen door de directe inbreng van cliënten hier een belangrijke aanvulling op zijn. Het is een interessante combinatie van formele en informele cliëntenparticipatie. Ambtenaren weten beter wat er leeft en wat er nodig is.

Nieuwe inzichten

Het traject leverde de gemeente Leiden veel nieuwe inzichten op en zorgt ervoor dat het cliëntenperspectief beter op het netvlies van de beleidsmakers zit. Een van de conclusies en lessen voor de gemeente is: ‘Het is niet moeilijk om in de stad het gesprek aan te gaan. Als je je verdiept in de mensen voor wie je aan de slag gaat, kun je er samen echt uitkomen.

Afbeelding